Kubaki karibu familia inapozungumza lugha kadhaa

Pengo la lugha kati ya vizazi

Katika familia nyingi zinazoishi nje ya nchi, watoto hukua katika lugha ya nchi na kuelewa nusu tu lugha ya babu na bibi zao. Kundi la familia linakuwa mchanganyiko ambamo baadhi ya watu hujitenga.

Mara nyingi hakuna anayelaumiwa: wazee wanaandika kwa lugha waliyoizoea, vijana wanaandika kwa lugha ya shule na kazi. Tatizo si upendo, ni lugha.

Tabia zinazoleta watu karibu

Mambo madogo ya kila siku yanatosha kurudisha uzi:

• Kila mtu aandike kwa lugha anayoimudu zaidi: ujumbe wa asili ni bora kuliko ujumbe sahihi lakini mgumu.
• Picha na jumbe za sauti hazihitaji tafsiri: zinapita kila mahali.
• Maneno ya mapenzi na misemo ya familia yafaa kuhifadhiwa kama yalivyo.
• Salamu kwa lugha ya mwingine, hata kwa makosa, hufurahisha daima.

Mfano wa siku ya kawaida

Bibi anatuma picha ya shamba lake na ujumbe mfupi wa asubuhi. Mjukuu, aliye mbali, anajibu na picha ya chakula chake cha mchana na neno moja au mawili kwa lugha ya bibi. Hakuna anayehitaji sentensi kamili: kinachojalisha ni kuendelea kuambiana kuwa mko pamoja.

Siku za sikukuu, harusi au msiba, familia nzima huandikiana kwa wingi. Hapo ni vizuri kuamua mapema nani anaandika tangazo rasmi, na kila mtu mwingine ajibu kwa lugha anayopenda.

Salamu na heshima kwa wazee

Katika tamaduni nyingi za Afrika Mashariki, kumsalimia mzee kwa heshima ni muhimu: kwa Kiswahili ni “shikamoo”, na jibu lake ni “marahaba”. Mtoto anayeishi nje ya nchi na kuandika salamu hiyo kwa bibi yake atamfurahisha sana, hata kama hawezi kuendelea zaidi kwa Kiswahili.

Vivyo hivyo kwa wazee: kujifunza neno moja au mawili ya lugha ya wajukuu, kama “habari” au “asante” kwa lugha yao, huonyesha kuwa wanajali.

Na oKiKo

Kila mtu anaona mazungumzo kwa lugha yake: bibi anasoma kwa Kiswahili, mjukuu anajibu kwa Kiingereza, na kila mmoja anapokea tafsiri ya mwingine. Ujumbe asili unabaki kwa mguso mmoja, ili kuhifadhi maneno ya familia kama yalivyoandikwa.